|
Prenses
|
Gümüşhane Kilise ve Manastırları...
Gümüşhane Kilise ve Manastırları
Pavrezi Şapeli (Merkez)
Gümüşhane Mescitli (Beş Kilise) Köyü yakınında Pavrezi denilen yerde Bizans döneminde, apsid üzerindeki bir kitabeden öğrenildiğine göre 1405’de yapılmış bir şapel bulunmaktadır.
Bu şapel küçük ölçüde olup dikdörtgen ve tek nefli bir yapıdır. Yapı içten beşik tonoz, dıştan da çift eğimli bir çatı ile örtülüdür.
Bizans döneminde yapılmış kiliseler arasında bu şapel resim ve freskleri ile ünlüdür. Buradaki resimler kırmızı renkli kareler içerisine alınmışlardır. Bu resimler İncil’den alınma sahneleri kapsamaktadır. Özellikle Hz. İsa’nın doğacağını Hz.Meryem’e müjdeleyen Melekler, İsa’nın doğumu, İsa’nın çarmıha gerilişi ve çeşitli kilise büyükleri burada resmedilmiştir.
Metropolitik Kilisesi (Merkez)
 Eski Gümüşhane’de Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan Metropolitik Kilisesinin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber yapı üslubundan XIX.yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır.
Kilise dikdörtgen planlı ve iki katlıdır. Moloz taştan ve yer yer de kesme taştan yapılmış olan kilisenin köşe, kapı ve pencere söveleri düzgün kesme taştandır. Günümüzde kilisenin üst örtüsü bütünü ile yıkılmış, yalnızca beden duvarları ayakta kalmıştır.
Aşağı Mahalle Kilisesi (Merkez)
Eski Gümüşhane’de, Aşağı Mahalle’de bulunan kilisenin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber XIX.yüzyılda köy üslubunda yapılmış basit bir kilisedir.
Dikdörtgen planlı, üç nefli bazilika planlı kilisenin önünde 8.72x7.36 m. ölçüsünde beş bölümlü bir narteksi bulunmaktadır. Ayrıca avlu girişinin yanına bir de bina eklenmiştir. Kilisenin üzeri beşik tonozla örtülmüş, iç kısmına bir de sarnıç yapılmıştır. Kilise günümüzde terk edilmiş ve harap durumdadır.
Hagios Georgios Metropolitik Kilisesi (Merkez)
 Eski Gümüşhane, Süleymaniye Mahallesi’nde bulunan Hagios Georgios Metropolitik Kilisesinin eski ismi Hagia Triada’dır. Kilisenin yapım tarihi kesinlik kazanamamakla beraber, oldukça eski döneme inen bir Rum kilisesi olup, 1613-1726 yıllarında iki kez onarılmıştır.
Bazilika planlı yapı, çok büyük ölçüdedir. İç kısmında İncil’den alınma sahneleri içeren, köy üslubunda kaba bir işçilik gösteren freskolar bulunmaktadır. Ancak kilise terk edilmiş ve üst örtüsü çökmüştür. Günümüze çevre duvarları ile apsidin bir bölümü gelebilmiştir.
Hutura Hagios Georgios Manastır Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane Hutura Köyü’nde yol üzerindeki bir tepenin üzerinde Hutura Hagios Manastır ve kilisesinin kalıntıları bulunmaktadır. Bu manastırı Trabzon Prensi Aleksios Komnenos XIV.yüzyılda yaptırmış, 1509’da Keşiş Ananias, Georgios Stratilatis’de 1624 tarihinde onarmıştır. Kilise üzerindeki bir kitabeden de kilisenin Sultan II.Abdülhamit döneminde onarıldığı kitabesinden öğrenilmektedir.
Kilise kapalı Yunan Haçı planında olup, yanına bir de uzun paraklesion eklenmiştir. Kilisenin ibadet mekanı sekiz sütun ile üç nefe ayrılmıştır. Apsisin önü kubbe, haçın kolları da beşik tonozlarla örtülüdür. Kilisenin girişi batı yönünde olup, ortada üstü kapalı sütunlu ana giriş bulunmaktadır. Apsis yuvarlak üç bölüm halindedir.
Kilisenin içerisi çeşitli bitkisel motifler, ejder ve örgü motifleri, Hz. İsa, Hagios Georgios’un monogramları ile bezenmiştir.
Kilisenin karşısındaki yamaçta bulunan küçük kiliseyi ise 1832’de keşiş Serapheim yaptırmıştır.
Mandırı Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Mescitli Köyü’ne 3 km. uzaklıkta, derin bir uçurumun kenarında bulunan Mandıralı Kilisesi XIX.yüzyılda Rum Kilisesi olarak yapılmıştır.
Kilise dikdörtgen planlı ve tek apsidlidir. Üzeri üçgen alınlıklı kırma bir çatı ile örtülmüştür. Kilisenin yapımında moloz ve küçük taşlar kullanılmıştır. Giriş kapısı basit silmelerle hareketlendirilmiştir. Girişin iki yanındaki kemer izleri burada bir narteks olduğuna işaret etmektedir.
Çakallı Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Dumanlı Köyü’nde bulunan kilise 1878 yılında yapılmıştır.
Kilise 9.85x13.30 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı, üç nefli bir bazilikadır. Kilisenin batı ve güneyinden yuvarlak kemerli iki giriş kapısı bulunmaktadır. Güney girişi üzerine Haç motifleri işlenmiştir. Kilisenin kapı, pencere, kemer ve köşe taşları düzgün kesme taştan, diğer bölümleri de 0.85 m.kalınlığında moloz taştan yapılmıştır. Kilise uzun kenarlarında ve apsid yönündeki pencerelerle aydınlatılmıştır.
İç mekanın duvarlarında fresko izlerine rastlanmaktadır.
Olucak (İmera) Vadisi Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane, Olucak Köyü’nün 2 km. güneyinde, bir dağın eteğinde bulunan kilisenin kitabesinden 1885 tarihinde yapıldığı öğrenilmektedir.
Kilise 9.80x4.50 m. ölçüsünde, dikdörtgen planlı bir yapıdır. Tek nefli ve tek apsidli bir kilisedir. Apsid dışarıya taşkın olup, içeriden ve dışarıdan yarım yuvarlak sütunlarla örtülmüştür. Ayrıca buraya bir de mazgal pencere açılmıştır.
Yapının batı yönünde yuvarlak kemerli bir girişi bulunmakta ve bunun da üzerinde bir penceresi vardır. Kilise ahşap bir çatı ile örtülüdür. Günümüzde üst örtüsü çökmüştür.
Terzili Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Dumanlı Köyü, Terzili Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.
Kilise 9.10x11.66 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı, üç nefli bir bazilikadır. Bunlardan orta nef, diğerlerinden daha geniş ve daha yüksek yapılmıştır. Kilisenin kuzey ve güneyinde karşılıklı olarak yerleştirilmiş, yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Kilisenin apsidi ve apsidin önündeki mekan dışarıya daha taşkın olarak yapılmıştır. Apsid 3.50 m. derinliğinde, 4.13 m. genişliğindedir. Sütunlarla desteklenen ancak, bunlardan yalnızca bir sütunun günümüze gelebildiği üst örtü tamamen yıkılmıştır.
Cınganlı Kilisesi (Merkez)
Gümüşhane, Dumanlı Köyü’ndeki Cınganlı Kilisesi XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.
Kilise dikdörtgen planlı, üç nefli bazilika planındadır. Sütunlarla üç nefe ayrılan kilisenin orta nefi yan neflerden daha geniş ve daha yüksektir. Kilisenin girişi yuvarlak kemerli olup, batı yönündedir. Moloz taştan yapılmış olan kilisenin kapı, pencere ve kemerleri düzgün yontma taştandır. Üst örtüsü çatılı olup, günümüzde çökmüş durumdadır.
Krom Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Yağlıdere Köyü’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır.
Kilise dikdörtgen planlı, üç nefli bir bazilikadır. Moloz taştan yapılmış olup, taşıyıcı elemanlarında kesme taşa yer verilmiştir. Yan duvarlarının bir bölümü ile üst örtüsü yıkılmıştır. Yalnızca kilisenin ön cephe duvarı ile girişi sağlam bir durumda günümüze gelebilmiştir.
Yitirmez Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Yitirmez Köyü’nde bulunan kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.
Bazilika planlı olan kilise üç apsidlidir. İbadet mekanı altı taş sütunla üç nefe ayrılmıştır. Üst örtü tamamen beşik tonozlu olup, kısmen yıkılmıştır. Duvarlarda yer yer fresk izlerine rastlanmaktadır. Apsid dışa doğru taşkın, yuvarlak ve kubbelidir. Apsidlerden biri yıkılmıştır. İç mekan on bir mazgal pencere ile aydınlatılmıştır.
Hagios Theodoros Kilisesi (Merkez)
 Eski Gümüşhane’nin en eski kilisesi olan Hagios Theodoros kilisesi, eski gümüş madeninde çalışanlar tarafından 1430 yılında yaptırılmış, 1702 yılında da onarılmıştır.
Kilise üç nefli, bazilika plan şeklindedir. Apsid kısmı kaya içerisine oyularak yapılmıştır. Üst örtüsü beşik tonozlu olup, kısmen çökmüştür. Yapımında moloz taş ve yer yer de kesme taştan yararlanılmıştır.
Surp Karabet Kilisesi (Merkez)
 Eski Gümüşhane’de, Kanuni Sultan Süleyman Camisi’nin yakınında XIX.yüzyılda yapılmış Ermeni Kilisesidir.
Dikdörtgen planlı olan kilise Olucak (İmera) Köyü Manastır Kilisesi ile mimari yönden benzerlik göstermektedir. Üst örtüsü çatılı, duvarları moloz taştan yapılmış olup, günümüze harap bir durumda gelmiştir.
İşhanlı Kilisesi (Merkez)
 Gümüşhane Dumanlı Köyü, İşhanlı Mahallesi’nde bulunan bu kilise XIX.yüzyılda yapılmıştır.
Kilise 10.15x12.54 m. ölçüsünde dikdörtgen planlı, üç nefli bazilika plan şemasındadır. Kilisenin batı ve güneyinde yuvarlak kemerli iki girişi bulunmaktadır. Bunlardan güneydeki kilisenin ana girişi olup, kemer alınlığına bir haç motifi işlenmiştir.
Moloz taştan yapılmış olan kilisenin doğu cephesindeki apsidi 4.72x3.75 ölçüsünde olup, dışarıya doğru taşkındır. Aynı zamanda burada, apsidin üzerinde mazgal pencereler bulunmaktadır. Kilise günümüze harap bir durumda gelebilmiştir.
___________________________________________________________________________
*
|