Kişisel gen analizi başladı

Gen analizi yaptırmanın kişi başı maliyeti bin dolar civarında.

200 bin yıldır yeryüzünde var olduğu bilinen insanoğlunun genetik şifresi çözüleli beş yıl oldu. Şimdi, geriye dönüp kökenini bulma serüveni başlıyor.

GENETİK Amerika menşeili ‘23andMe’ adlı bir firma, dünyanın ilk Kişisel Gen Analizi hizmetini başlattı. Adını insan genindeki 23 kromozomdan alan ‘23andMe’, DNA örneğini temin ettikleri müşterilerine soyları, kalıtımsal özellikleri, genetik karakter yapıları ve potansiyel hastalıkları hakkında bilgi veriyor.

Genetik geçmişini merak edenler, firmanın sağladığı bir DNA kiti aracılığı ile tükürük örneklerini merkeze gönderiyor ve yapılan analiz sonrasında web sitesindeki araçları kullanarak ‘kendilerini’ keşfetmeye başlıyor. ‘23andMe’ üyelerinin elde ettikleri önemli bilgilerden biri, taşıdıkları kalıtımsal hastalıklar ve sahip oldukları biyolojik karakteristikler.

Göz renginden kalp krizi riskine, obeziteden ‘Malerya’ hastalığı direncine kadar pek çok kalıtım özelliği ve genlerin bunlarla olan ilişkisi açıklanıyor. Gen analizi yapılmış olan üyeler, bu ilişki seviyelerini değerlendirerek ilgili kalıtımsal özelliklere ne kadar sahip olduklarını görebiliyorlar.

Pek çok insan soyağacını belirlemek için kapsamlı araştırmalara ve yüklü masraflara girişir. Kişisel Gen Analizi (KGA), adım adım secereyi dökmese de kişilerin atalarının nereden geldiklerini ve şu anda dünya üzerindeki hangi topluluklarla benzerlik taşıdığını söyleyebiliyor. Site üyeleri, dünyanın farklı coğrafyalarındaki topluluklarla kendi genlerini kıyaslayarak belli sonuçlar elde ettiğinde 23andMe ‘akraba adaylarının’ geçmişi ve alışkanlıkları hakkında bilgi sağlayabiliyor.

Huyların ve bazı biyolojik özelliklerin önceki nesillerden aktarılıyor olduğu, 1800’lerin ikinci yarısında Gregor Mendel tarafından ispatlanmıştı. KGA sayesinde aileden geçen alışkanlıkları ve kalıtımsal hastalıkları saptamak mümkün. Ancak bunun için aileden iki kişinin gen analizinin yapılması gerekiyor. Böylelikle laktoz alerjisi veya atletik yapı gibi özelliklerin kökeni belirlenebiliyor.

Kişisel özelliklerin genetik kökenli olup olmadığını saptamak da 23andMe’nin sunduğu hizmetler arasında yer alıyor. Sabah erken uyanmak veya gece yaşamayı tercih etmek gibi kişisel özelliklerin kökeni, gen haritalarına bağlı olarak anlaşılabiliyor. Sistem, ileriye yönelik çözümler de vadediyor. Bilim insanları belli bir genin belirli bir fiziksel durumla ilgisini bulduklarında, ‘Gen Keşfi’ aracılığı ile üyeler, bu genin kendi versiyonlarını saptayabiliyorlar.
Sitenin sunduğu bir başka hizmet, gen haritaları benzer olan kişileri buluşturmak. Böylelikle yeni bir sosyal paylaşım ağı mantığı doğmuş oluyor.
Bundan böyle online tanışma fasılları sadece müzik zevkleri ve kişisel tercihlere değil, biyolojik kalıtım uyumuna göre de şekilleniyor. Ancak Kişisel Gen Analizi hizmeti, ne yazık ki kolayca herkese sunulabilecek durumda değil. Çünkü gen analizi ve site araçlarını kullanmanın kişi başı maliyeti bin dolar. Türkiye, hizmetin verildiği ülkeler arasında yer alıyor.