Bebeğinize Vitamin takviyesi ne zaman gerekir


Doğumdan itibaren çocuklarımıza hangi vitaminleri dışarıdan vermek gerekiyor?

Doğumdan itibaren çocuklarımıza hangi vitaminleri dışarıdan vermek gerekiyor; vitamin kullanmak çocuğun iştahını açar mı; kilolu çocukta da vitamin eksikliği olabilir mi gibi vitaminlerle ilgili bilmek istediğiniz her şeyi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz’e sorduk.

Biz zamane anneleri her şeyi çok abartır olduk; çocuklarımızın beslenmesi başta olmak üzere... Yeterli ve dengeli beslenmelerine dikkat ettiğimiz halde, bir de dışarıdan çocuklarımıza vitamin takviyesi yapmadan duramıyoruz. Yanlış bilgilendirmeler ve yönlendirmeler ile çocuklarımıza vitaminleri yüklüyor da yüklüyoruz. Büyüme ve İştahsız Çocuk Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz ise; “Kilosu ve boyu normal aralıktaki bir çocuğun, yeterli ve dengeli beslendiği takdirde dışarıdan vitamin takviyesine ihtiyacı yoktur” diyor! Neden derseniz? Sadece meyve ve sebzelerde değil, doğadaki bütün besinlerde eser oranlarda da olsa vitamin ve minareller zaten varmış, hatta zeytinyağı ve doğal şeker de buna dahil! Anlayacağınız, çocuğunuz sevdiği yiyecekten daha çok, sevmediğinden daha az yiyerek ama her tür besin grubundan tüketerek sağlıklı büyüyebilir!

Doğumdan itibaren rutin vitamin desteğine ne zaman ihtiyaç var?

Başlıca iki durumda önerilir. Birincisi; yeni doğan bebeğin K vitamini ihtiyacının, doğumda adale içine enjeksiyon şeklinde karşılanması gerekir. Aksi halde bebekte kanama eğilimi ve buna bağlı önemli sorunlar ortaya çıkabilir. İkincisi ise D vitaminidir. En geç 2. ayda başlamak üzere tüm çocukluk yaş grubunda en az 200 ünite olmak üzere D vitamini takviyesi yapılmalıdır. 1 yaşından sonra da adölesan yaş grubu da dahil günde 200 ünite D vitamini supplementasyonu önerilir. Vitaminler yaşamsal ve çocukların hepsine ihtiyacı var.

Peki, hamilelik ve emzirme sırasında annenin ihtiyaçları, bebeği etkiler mi?

Anne sütünün bileşimi annenin sağlık ve beslenme durumundan az da olsa etkilenir. Sağlıklı bir gebelikte artan vitamin ihtiyaçları annenin beslenmesi ve vitamin takviyesi ile karşılanmalıdır. Benzer şekilde emziklilik döneminde de anne vitamin takviyesi almalıdır. Bu durumda annenin sütü, D vitamini dışında bebeğin tüm vitamin ihtiyaçlarını karşılar. Eğer annenin beslenmesi yetersizse ve vitamin takviyesi de yapılmamışsa, anne sütünde de bazı vitaminler eksik olabilir. Bu nedenle ilk 6 ayda D vitaminiyle birlikte multivitamin de verilebilir.

VİTAMİNLER İŞTAH AÇMAZ!

Vitamin preparatları iştah açar mı?

Klinik belirti verecek düzeyde vitamin eksikliği zor gelişir. Normal koşullarda vitamin eksikliği olmayan bir çocuğa bazı vitaminlerin tek veya multivitamin olarak verilmesi iştahı üzerinde olumlu etki yapmaz.

Vitaminler şişmanlatır mı?

Bu da doğru değil. Doktorlar sıklıkla zayıf olan çocuklara vitamin verir, aslında amaç çocuğun şişmanlaması değildir. Yetersiz beslenmesi nedeniyle, yetersiz vitamin aldığını düşündüğümüz için; eksiklik gelişmemesi amacıyla veririz.

Vitamin ihtiyacı sadece sebze ve meyvelerden mi karşılanabilir?

Genel olarak sebze ve meyvelerin vitamin içerikleri zengindir. Sebze ve meyveler; lif ve vitamin ihtiyacımızı karşılamamız için önemlidir ancak bu diğer besinlerde vitamin olmadığı anlamına gelmez. Tabiatın insana sunduğu tüm besinlerde değişik içerik ve miktarlarda vitaminler vardır. Dengeli beslenmek bu nedenle çok önemlidir.

Çocuklar gerekli vitaminleri besinlerden karşılayabilir mi?

Eğer yeterli ve dengeli besleniyorsa, tüm vitaminleri ihtiyaçlarını karşılayacak kadar besinlerle alması mümkündür.

ÇOCUKLAR BİLİNÇSİZCE REJİM YAPMAMALI

Kilolu çocuklarda da vitamin eksikliği olabilir mi?

Bir çocuğun kilolu olması çok iyi beslendiği anlamına gelmez. Şişmanlık yağ dokusunun artışıdır. Genellikle, kalorisi zengin besinlerin fazla tüketilmesiyle ortaya çıkar ve yine genellikle kalorisi yüksek besinler diğer besin öğelerinden zengin değildir.

Çinko vitamin midir? Ne zaman verilir?

Çinko yaşamsal, elzem bir mineraldir. Yeterli ve dengeli beslenen ayına uygun büyüyen bir çocukta çinko takviyesine gerek yoktur. Çinko, çocuğun bağışıklık sistemini destekler; yara iyileşmesini hızlandırır; tat ve koku duyusu için ayrıca DNA sentezi için gereklidir. Sık enfeksiyon geçiren, boy kısalığı olan ve iştahsız çocuklara sıklıkla çinko takviyesi yapılıyor. Oysa eğer çocuğun çinko düzeyi normal sınırlarda ise bu takviyeye gerek olmaz. Eksikliğinde ortaya çıkan bu belirtiler, dışarıdan takviye edilerek yerine konduğunda düzelir.

Vitamin alımının özellikle önemli olduğu dönemler var mı?

Beslenme her yaş grubunda önemli ama çocuklar sadece yaşamın devamı için değil, büyümek için de beslenmek zorunda. Büyümek her türlü besin öğesine ihtiyacı arttıran bir süreç üstelik çocukların besin depoları da yetersizdir. Herhangi bir besin eksik alındığında kısa zamanda tükenir. Bu nedenle de vitaminler başta olmak üzere besin depolarının eksikliği ve buna bağlı klinik belirtiler çocuklarda daha kolay gelişir, daha sık görülür. İlk yıl ve ergenlikte büyüme hızı çok fazla olduğu için vitamin ve besin öğesi eksiklikleri için daha bilinçli beslenilmelidir.

Rejim yapan çocukların vitamin depoları tükenir mi?

Ergenlik yaş grubundaki çocuklar özellikle de kız çocukları bilinçsizce kilo vermek veya kilo almamak için besin alımlarını sınırlıyorlar. Bu durumda besin kaynaklı olan vitaminleri de sınırlamış oluyorlar. Durum uzun sürerse vitamin depoları tükenir.

GİZLİ VİTAMİN EKSİKLİĞİNE DİKKAT!

Vitamin eksikliğine yol açan diğer etkenler neler?

Suda eriyen vitaminlerin eksikliği, yetersiz alım söz konusu olduğunda ortaya çıkar. Yağda eriyen vitaminlerin eksiklikleri ise yağ emiliminin bozulduğu hastalıklarda daha sık görülür. Yetersiz alımın sık nedeni ise bilinçsiz tek yönlü beslenme ve ergenlik yaş grubunda tek yönlü diyet uygulamaktır.

Ya, gizli vitamin eksikliği nedir?

Vücutta hemen her besin depo edilebilir. Yağda eriyen vitaminlerin vücut deposu zengindir. Suda eriyen vitaminler ise depo edilemez. Kan düzeyleri normal sınırlarda ise vücut bir süre eksik vitamin alınmasını tolere edebilir ama bu süre kısadır. Eğer bir vitamin sürekli eksik alınırsa önce doku ve hücre düzeyleri düşer, daha sonra da kan düzeyi azalmaya başlar. Klinik belirtiler henüz ortaya çıkmamıştır ve bu duruma gizli vitamin eksikliği denir.

Doğal ve yapay vitaminler arasında fark var mı?

Sentetik vitaminlerle, besinlerdeki vitaminler aynı kimyasal yapıya sahiptir.

Doktor önerisi olmadan vitamin takviyesi yapılırsa ne olur?

Suda eriyen vitaminler idrarla atılır. Toksisite gelişmez. İlaç ve para israfı olur. Yağda eriyen vitaminler ise vücut depoları olduğu için toksisiteleri söz konusu olur. Burada önemli olan gerekmediği halde vitamin verildiği zaman oluşabilecek olumsuzluklar değil, dışarıdan vitamin kullanımının gerektiğinde ve hekim önerisiyle gerçekleşmesi bilincini kazanmak. Yoksa rutin vitamin ihtiyacı diye bir uygulama ve durum yok! Sadece ilk yıl D vitamini ve yenidoğan bebeğe K vitamini rutin.

Güneş altında yeterli süre kalındığında vücudun D vitamin gereksinimi karşılanmış olur mu?

Normal bir yetişkin için evet. D vitamini, iskelet yapısının oluşumu ve gelişiminde çok önemli role sahip olduğundan, bebeklerin, çocukların, hamile ve emzikli kadınların D vitamini ihtiyaçları daha fazla. Son zamanlarda yapılan araştırmalar, derinin zamanla D vitamini sentezleme yetisini kaybettiğini gösterdiğinden, yaşlıların da D vitamini takviyesine gereksinimi olduğu anlaşıldı.