Tarihde Bugün 9 Temmuz 2008 Çarşamba


Felsefe alanındaki çalışmalarıyla tanınan yazar Orhan Hançerlioğlu 1991 yılında yaşamını yitirdi.

Orhan Hançerlioğlu, 19 ağustos 1916'da İstanbul'da doğdu. 1939'da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Keşan ve Karaisalı'da kaymakamlık yaptı.

İstanbul Belediye Müfettişi, Emniyet Şube Müdürü, Şehir Tiyatrosu Müdürü oldu. 1954'ten sonra Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmeleri Hukuk İşleri Müdürü olarak çalıştı, 1978'de emekli oldu.

Sanat hayatına şiirle girdi, 1936'da ilk şiir kitabı olan 'Kıvılcım'ı çıkardı. Bazı dergilerde şiir yayımlamaya devam etti. Bir süre üykü yazdı, bir öyküsü 'Şadırvan' dergisi yarışmasında birincilik kazandı.

1951'den 1957'ye kadar her yıl bir roman çıkardı. İlk romanı 'Karanlık Dünya' ile dördüncü romanı 'Ekilmemiş Topraklar'da Anadolu sorunlarını ele aldı, diğer romanlarını ise büyük şehir yaşamlarından seçtiği sahnelerle ördü.

Romanlarını birer büyük öykü ölçüsüyle daraltması, her birinde yeni bir biçim denemesine girişmesi, dikkati çeken özelliklerinden oldu.

Düşünce akımlarını, düşünce sorunlarını konu edinen, 'Erdem Açısından Düşünce Tarihi' (1963), 'Başlangıcından Bugüne Kadar Mutluluk Düşüncesi' (1985), 'Başlangıcından Bugüne Kadar Özgürlük Düşüncesi' (1966) gibi yapıtlarını, aynı konularda ansiklopedik çalışmaları izlemişdi.

1956'da yayımladığı 'Ali' isimli romanıyla Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazandı. 9 temmuz 1991'de hayata veda etti.

İETT macerası

Orhan Hançerlioğlu, 28 şubat 1953'te İETT Umum Müdürlüğü Hukuk İşleri Müdür Muavini olarak işe başladı. Birkaç ay sonra aynı bölümün müdürü oldu. Bu görevde 25 yılı aşkın bir süre çalıştı. 1978'de kendi isteği ile emekli oldu.

Hançerlioğlu'nun kurumda bulunduğu dönemde İstanbul kent tarihi açısından İETT önemli işlere imza attı. Hançerlioğlu, kurumun hukuki işleri yanında aynı zamanda kültürel aktivitelerini de yönlendirdi.

1952'den itibaren yayımlanmaya başlayan İETT dergisinin müdürlüğünü de üstlendi. İstanbul'un 505'inci fetih törenlerinde ilk kez düzenlenen ses ve ışık gösterisinin senaryosunu da Hançerlioğlu yazdı.

O dönemde ya da daha sonra İETT'de çalışanlar arasında şu isimler de bulunuyordu: Recep Tayyip Erdoğan (Başbakan), Ferruh Bozbeyli (Eski TBMM Başkanı), Yaşar Kemal (Yazar), Mustafa Sarıgül (Şişli Belediye Başkanı), Memduh Ün (Yönetmen), Tuncel Kurtiz (Tiyatro Oyuncusu), Hıfzı Topuz (Yazar), Necdet Mahfi Ayral (Tiyatrocu), Peride Celal (Yazar), Münevver Andaç (Çevirmen)...

Eserleri

Önce sekiz roman, bir öykü kitabı çıkardı: 'Karanlık Dünya' (1951), 'Büyük Balıklar' (1952), 'İnsansız Şehir' (öyküler, 1953), 'Oyun' (1953), 'Ekilmemiş Topraklar' (1954), 'Ali' (1955), 'Kutu Kutu İçinde' (1956), 'Yedinci Gün' (1957), 'Bordamıza Vuran Deniz' (1960), 'Başka Dünyalar' ('Karanlık Dünya', 'Oyun', 'Kutu Kutu İçinde' romanlarının toplu baskısı, 1962). 'Bütün Romanları' iki cilt olarak 1981'de yayımlandı.

Sonraki kitapları geniş birer incelemedir: 'Erdem Açısından Düşünce Tarihi' (1963), 'Mutluluk Düşüncesi' (1965), 'Özgürlük Düşüncesi' (1966), 'Felsefe Sözlüğü' (1967), 'Düşünce Tarihi' (1970), 'Ekonomi Sözlüğü' (1972), 'İnanç Sözlüğü' (1975), 'Felsefe Ansiklopedisi Kavramlar ve Akımlar' (son cilt 1980), 'Ticaret Sözlüğü' (1982).

Başka neler oldu:

1401: Moğol İmparatoru Timur'un orduları, Bağdat'ı ele geçirdi.
1816: Arjantin, İspanya'dan bağımsızlığını kazandı.
1872: İbret gazetesi, Namık Kemal'in 'Garaz Marazdır' yazısı nedeniyle kapatıldı. Namık Kemal sürgüne gönderildi.
1901: Yazdığı romantik romanların sayısı 500'ü geçen İngiliz kadın yazar Barbara Cartland hayata merhaba dedi.
1935: Moda Deniz Kulübü, Atatürk'ün de katıldığı törenle açıldı.
1938: Atatürk, Savarona yatında 3 saat süren Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etti. Bu, Atatürk'ün başkanlık ettiği son toplantıydı.
1945: Ormanlar devlet mülkiyetine geçti.
1946: Ankara Valisi Nevzat Tandoğan intihar etti.
1949: Çorum vapuru, Galata rıhtımında yandı: 56 kişi dumandan boğularak öldü.
1952: İstanbul Teknik Üniversitesi televizyon laboratuvarı, ilk televizyon yayınını basın önünde yaptı.
1953: ABD'li yazar Dashiell Hammet, antikomünist soruşturmalarda ifade vermeyi reddettiği için 6 ay hapse mahkum oldu.
1953: Yerli Film Yapanlar Cemiyeti, ilk resmi film yarışmasını düzenledi.
1957: ABD'li aktör Tom Hanks dünyaya gözlerini açtı.
1961: Anayasa için halk oylaması yapıldı. 1961 Anayasası 61.5 evet oyuyla kabul edildi.
1967: İstanbul'da düzenlenen 24'üncü Avrupa Serbest Güreş Şampiyonası'nda Türk Milli Takımı, Avrupa şampiyonu oldu.
1979: Abdi İpekçi cinayetinin sanığı Mehmet Ali Ağca yakalandı.
1990: 'Lebleci Horhor', 'Saz Caz' gibi operetlerle tanınan oyuncu ve yönetmen Reşit Gürzap hayata veda etti.
1993: Sivas'taki Madımak Olayları'nda yaralanan şair Metin Altıok kaldırıldığı hastanede yaşama veda etti.
1998: İstanbul'da Mısır Çarşısı'nda bir patlama oldu: 7 ölü. Tüp patlaması mı, PKK bombası mı tartışmaları 4 yıl sürdü. Bilirkişi raporunda olayın tüpten kaynaklandığına karar verildi.
2001: Emlakbank, Ziraat Bankasına devredildi

___________________________________________________________________________