Retina milyonlarca görme hücresinden oluşan gözün arka duvarıdır. Retinayı oluşturan görme hücreleri sinir lifleri ile görüntüleri beyine iletmek üzere görme sinirine ulaştırırlar.
Gözü basit bir kamera sistemine indirgersek ;öndeki kornea ışığı kırar,lens bu ışığı retina üzerine odaklar,retinada kameradaki film makarası olarak odaklanmış bu ışığı bize görüntü olarak sunar.Dolayısıyla sağlıklı bir retina görme eyleminin mutlu sona ulaşmasında esas görevdedir.
Bu nedenle de Retinada oluşan hastalıklar doğrudan görmemizi tehdit eder. Böylesine ciddi bir duyunun sağlığını koruması için retina hastalıklarında;erken teşhis, koruyucu tedavi ve geç kalınmadan yapılacak doğru cerrahi girişim hayati önem taşımaktadır.
Retina hastalıkları; retina dekolmanları (yırtıklar), şeker hastalığına ve hipertansiyona bağlı retina kanamaları, göz içi yabancı cisimler, göz içi iltihapları ve doğumsal katarakttır.
1-Retina dekolmanları
Retina dekolmanı nedir? Gözün retina tabakasının çeşitli nedenlerle görev yerinden ayrılmasıdır.Yani yerinden çekilmesi.Yukarıdaki film örneğini hatırlayın.Kameraya filmi belirtilen pozisyona takmazsanız ya da film yerinden oynarsa görüntü bozulur.Bu durum biraz daha uzarsa perdeye simsiyah bir görüntü yansır.Yani körlük gerçekleşir.
Nedenleri:
Vitreus (aköz ) göz içinde dolaşan yumurta akı kıvamında göz içi sıvısıdır.Yaşla beraber Aköz retinayı bulunduğu yerden çekebilmektedir.Bu da retina tabakasında zayıf yerlerden yırtılmaya neden olmaktadır.bu yırtık yerden aköz girmeye başlar ve retinayı yerinden ayırır.
-miyop
-ağır göz travması
-ailede retina dekolmanı olması
-diğer gözde daha önce retina dekolmanı
-geçirilmiş katarakt ameliyatı
-glokom
durumları da retina dekolmanına neden olur.
Belirtileri:
-şimşek çakması
-uçuşmalar
-yırtığın yerine göre belli bir alanı görememe
-Görme açısında gri bir perde hareket ediyormuş hissi
-Görmenin tamamen kaybı
-Diyabet
Tedavi:
Yırtık varsa lazer ya da dondurma metoduyla tedavisi yapılır.İşlem ayakta ya da poliklinik ortamında olabilir.Ama diğerlerinde ameliyat şarttır.Bazen 2. bir ameliyat da gerekebilir.Bazı hastaların görmeleri eski halini almayabilir.Dekolman ne kadar ileri seviyedeyse başarı da o kadar düşük olacaktır.Bu yüzden de belirtiler çıkar çıkma zgöz hekimine müracaat etmek şarttır.
2-Diyabetik Retinopati:
Diyabette vücudun şekeri kullanma ve depolama yeteneği bozulmuştur.Artmış kan şekeri düzeyi ve vücutta ki kan damarlarındaki değişikliklerle karakterize bir hastalıktır.Diyabet gözde katarkt ve glokomun yanı sıra,retinadaki kan damarlarının hasar görmesiyle de zarar vermektedir.(şeker hastalığı)Diyabetik Retinopatiiyabet zaman geçtikçe retina denen tabakanın damarsal yapısının bozulmasına neden olur.Bunun sonucunda retina beyne yanlış görüntüler gönderir.Kişinin kaç yıldır diyabet hastası olduğuyla doğru orantılı olarak bu rahatsızlığın görülme riski artar.
Belirtileri:
Ne yazık ki pek belirti verdiği söylenemez.Keskin görme noktamız makulada(ince işleri yapmamızı sağlayan bölüm. iğneden iplik geçirmek gibi.) bir ödem olmadığı erken dönemde her şey normalmiş gibi görünür.Retina damarlarında kanama olduğunda,bulanık görme olacaktır.Bazen de ilk belirti tamamen görme yitimi olur.
Tedavi:
Doktor sadece takip kararı alabilir.Ama hemen müdahale gerektiren durumlarda laser tedavisi uygulanır.Laser damardaki kanamayı durduran en etkin yöntemdir.Hasta gözüne önce anestezik damla uygulandığı için acı hissetmez.Laser tedavisi genellikle yatış gerektirmez ama kanama, göz içini kaplamışsa laser, cerrahi ile birlikte yapılır.
Cerrahi işlem:
Eğer kanama göz içini doldurduysa laser uygulaması yapılamaz,Bunun yapılabilmesi için önce VİKREKTOMİ dediğimiz ameliyatla kanlı göz içi sıvısının boşaltılması gerekir. Bu ameliyat göz iğneyle uyuşturularak yapılır.Gözün beyazından küçük kesilerle,göz içine sokulan mikro cerrahi aletleri yardımıyla kanlı vitreus (aköz) alınır.Yerine serum konur.Bu ameliyattan sonra hastanede yatmak gerekebilir.Gözde kızarıklık ağrı ve hassasiyet olur.
Diyabetik Retinopati gelişen hastaların diyabet hastalıkları,ameliyat sonrası enfeksiyon riskini artırması ve iyileşme sürecini uzatması açısından bakım ekibinin uyanık olmasını gerektirir.
3-Hipertansiyon (sistemik yüksek tansiyon):
Ne yazık ki sistemik hipertansiyon da gözü etkileyen bir durumdur.Hipertansiyona bağlı olarak gözde damarlar incelir.Birlikte kan yağlarının da yüksek olması ,göz damarı duvarlarını,vücutta ki bütün damarlarda olduğu gibi kalınlaştırır.
Ani hipertansiyonlar gözde iç ve dış kanamalara neden olacaktır.Diyabetik hastaların bunun yanında hipertansiyonlarının da olması ,gelişebilecek göz harabiyetinin daha şiddetli olmasına neden olur.Gözdeki kan damarlarında tıkanıklıkların
gelişmesi,hipertansiyonun sonucudur.Tıkanan damar nedeniyle retinanın beslenememesi sonucunda ,yeni damar oluşumları meydana gelir.Ancak bu yeni oluşumlar orijinal damarlar gibi sağlıklı olmadığından,her an göz içi kanaması olabilir.Bu da retinayı,görmeyi direkt etkileyen bir durumdur.
Belirtiler:
Eğer hipertansiyon hastasıysanız belirti beklemeden hipertansiyonunuzu kontrol altında tutacak hekim ve ilaç desteğini almalısınız.
Tedavi:
Laserle kanamakta olan damarların kanaması durdurulur.Yeni damar oluşumunun da önüne geçilir.Gene eğer kanama lazer ameliyatını imkansız hale getirmişse önce vikrektomi yapılır.