Koyulhisar / Sivas
İlçenin adı, Koloneia, Kule-Hisar, Kuyulu-Hisar gibi isimlerin yanı sıra batılı kaynaklarda da Kaili-Hisar, Kuili-Hisar şeklinde geçmektedir.


Türkler, Anadolu'ya yerleşmeden önce Pontus Rum İmparatorluğuna bağlı olup isim de Kolonya şehri idi. Malazgirt Savaşından sonra Selçukluların, XV. asır ortasından itibaren de Osmanlı hakimiyetine girmiştir. Bu sırada şehrin adı Muşaz'dır.

Fatih'in korkusundan Uzun Hasan, şimdiki Yukarı kale köyünün doğusundaki cephe üzerine bir kale yaptırmış, Osmanlılar üzerine sık sık saldırmaktaydı. 1461 yılında Uzun Hasanın Koyulhisar'ı zapt etmesi üzerine, Fatih Sultan Mehmet, buraya Şaraptar Hamza Bey'i göndermiş, arkasından kendisi kaleyi teslim almış buradan da Trabzon'a devam etmiştir.

Koyulhisar'a bağlı Aşağıkale köyünün bulunduğu yerin batısındaki tepe üzerinde de kale harabelerine rastlanmaktadır. Bazı araştırmalar, bu kale yakınlarında ortaçağ kalıntılarının bulunduğundan söz etmekte ve Muşaz ismine sık sık yer vermektedir.

Aşağıkale kalıntılarının bulunduğu tepenin dibindeki ırmağın güney kısmında IV. Murat tarafından yaptırılmış bir Kervansaray,1939 zelzelesiyle yıkılmıştır.

Gezilmeli-Görülmeli

Aşağıkale (Kale-i Zir)
Kalenin bazı duvar kalıntıları durmaktadır. Yalçınkaya üzerine inşa edilen kaleden ırmağa inen merdivenler bulunmakta ve kalede bina temel izlerine rastlanmaktadır.

Yukarı Kale (Kale-i Bala)
Yukarı kale köyünün doğusunda, sarp yamaçlar üzerindeki kalenin harabelerine rastlanmaktadır. Kaleleri Uzun Hasan yaptırmıştır. Koyulhisar kalesinden Evliya Çelebi de bahsetmektedir. Kale içinde yüz ev, ambarlar, cephanelik, su sarnıçları, demir kapılı kuyusu vardır. Aşağıda bir şehir, camii ve dükkanlar bulunduğundan bahseder.

Fatih Camii
Yukarı kalededir. Mütevellisi Hatipoğullandır. Sadece temelleri kalmış üst örtüsü yıkılmıştır.

Hacı Murat Hanı
Tamamı kesme taşlardan yapılmış olup, Suşehri-Niksar yolu üzerinde yaklaşık 20x100m ebadındadır. Duvarları ayakta kalmış, üst örtüsü 1939 yılı depreminde yıkılmıştır.

Hamam
Kalenin eteğinde, doğu-batı doğrultusunda, dikdörtgen planlıdır. Bugün hamamın üzeri toprakla örtülmüş olup, sadece kubbesi ve bir duvarı görülebilmektedir.

Koyulhisar Şehitliği
İlçe merkezindedir. Türk Ordusunun Koyulhisar halkına şükran borcu olarak 1917-1918 yıllarında bir anıt çeşme yapılmıştır.

Eğriçimen Yaylası
Eğriçimen Sivas'a 197 km., Koyulhisar ilçe merkezine 17 km. uzaklıktadır. Yayla ormanlar arasında güneybatıdan kuzeybatıya doğru uzanan bir vadinin içerisindedir. Vadinin yamaçları çam ormanlarıyla kaplıdır. Şaşalağan boğazı ile Yedigözelerden çıkan kaynaklar yayla içerisindeki gözelerle birleşerek 70 lt/sn bir akarsu oluşturmaktadır. Bu derenin yayla içerisinde kıvrıntı şekilde akışından ve derenin etrafının çayırlık oluşundan ötürü yaylaya Eğriçimen ismi verilmiştir. Bu derenin içerisinde 1960 yılından önce çok miktarda alabalık bulunmaktaydı. Ancak yanlış avlanma sonucu balığın nesli hemen hemen tükenmiştir. Eğriçimen yaylası en az 500 yıllık bir yayladır. Eğriçimenin eşinde bir yayla Orta Anadolu'da mevcut değildir. Buz gibi suyu, oksijeni bol havası ile ve altyapısının büyük bir bölümünün halledilmiş olması buraya bir şehir havası vermektedir. Yaylanın İlkbaharda yeşilliğine doyum olmadığı gibi, Sonbaharda renk cümbüşüne boğulan tabiat adeta insanı büyülemek!
tedir.
Yaylanın Yedigözeler tepesinde rakım 1800 metre olup, bu tepeden Kelkit Vadisi seyredilmekte, Suşehri ilçesi dahil görülmektedir. Kelkit Vadisinin tabanı deniz seviyesinden 600 metre yüksekliktedir. 1800 metreden 600 metrelik vadiye 1200 metre yüksekten bakmak hiçbir yerde görülmeyen bir manzara oluşturmaktadır.

Son yıllarda bir gelenekle Koyulhisar dışında yaşayan özellikle de İstanbul'da oturan Koyulhisarlılar belli günlerde burada toplanarak yayla şenlikleri düzenlemektedirler.

Ayrıca bu yörede Dumanlıca Yaylası, Sarıçiçek Yaylası, Kalınpınar Yaylası, Arpacık Yaylası, Kengercik Yaylası, Toplan Yaylası ve Başyayla gibi yaylalar bulunmaktadır.

___________________________________________________________________________

ÇöL FıRtInAsI